Werf 1: Een ambitieus handelsbeleid

In tijden van protectionisme en handelsoorlogen moet Europa een voortrekker blijven op het vlak van internationale vrijhandel. Europa is het grootste handelsblok ter wereld. Voor een land als België, dat leeft van internationale handel, is dat een ongelofelijke troef. Daarom blijven we inzetten op ambitieuze handels- en investeringsakkoorden, met respect voor onze sociale en milieu-standaarden.

Europa moet vrijhandel stimuleren op het internationale toneel. Dit is niet evident in het huidige internationale handelsklimaat. De Wereldhandelsorganisatie staat onder sterke druk terwijl bilaterale handelsoorlogen op het punt van uitbreken staan. Onder leiding van de Verenigde Staten, de vroegere onvoorwaardelijke promotor van vrijhandel en multilateralisme, lijkt het protectionisme aan een wereldwijde opgang bezig.

Protectionisme is een bedreiging voor alles waar liberalen voor staan: het ondermijnt de rechtsstaat, verstoort economische activiteiten, maakt landen armer en sluit de armste landen uit van de rijkste markten. Zowel aan de linker- als rechterzijde van het politieke spectrum klinkt er steeds meer kritiek op open markten en open grenzen. Als liberalen dienen we dan ook de verdediging op te nemen voor de verdediging van de voordelen van vrije en faire handel.

Ik kies voor een ambitieus Europees handelsbeleid. In de eerste plaats betekent dit het hervormen en versterken van de Wereldhandelsorganisatie om het multilaterale handelssysteem een tweede adem te geven. Multilaterale handelsakkoorden waar iedereen aan deelneemt genieten nog steeds de voorkeur.

Multilaterale akkoorden over de sociale en ecologische omstandigheden waaronder goederen worden geproduceerd en diensten worden geleverd, bepalen dan weer de minimumstandaarden die zorgen voor een gelijker mondiaal speelveld dat vrije en eerlijke handel bewerkstelligt.

Gelet op de heersende stilstand en blokkering binnen de WHO, dienen bilaterale handels- en investeringsakkoorden zich aan als een interessante ‘second best’ oplossing voor het bereiken van meer vrijhandel. De EU moet veel meer inzetten op het afsluiten van verregaande handels- en investeringsakkoorden met onze belangrijkste handelspartners en met groeilanden. De Europese Commissie schakelde al een versnelling hoger in het starten van onderhandelingen met andere landen maar volgens mij kan dit nog sneller verlopen. Op korte termijn kan er nog een beperkt handelsakkoord worden afgesloten met de VS. Dit kan zeer interessant zijn voor België. We exporteren nu reeds voor 20 miljard euro per jaar naar de VS en een afschaffing van handelstarieven kan ons BBP met 0,6% doen groeien.

Eerlijke wereldhandel vereist wel een gelijk speelveld. Oneerlijk handel drijven roept verzet op. Dat speelt in de kaarten van populisten en van protectionisten. Vrijhandel kan bovendien nooit een excuus zijn om onvrijheid te tolereren of om onze waarden te verloochenen. Europa moet handelsakkoorden en toegang tot de grootste markt ter wereld als hefboom gebruiken om onze visie op het vlak van klimaatstandaarden, arbeidsvoorwaarden en mensenrechten te promoten. Met een ambitieus bilateraal handelsbeleid kunnen we onszelf positioneren als wereldwijde ‘rule-makers’ in plaats van ‘rule-takers’. Door onze strenge Europese standaarden op te leggen in vele handelsakkoorden, kunnen we er voor zorgen dat deze geleidelijk aan globale normen worden. Door ambitieuze handelsakkoorden af te sluiten, kan Europa wereldwijd de lat hoger leggen.

Ook inzake investeringen is een gelijk speelveld nodig. Investeringsakkoorden moeten steeds gebaseerd zijn op wederkerigheid, transparantie en gelijke spelregels. Het kan niet dat landen zoals China zich massaal inkopen in onze strategische sectoren terwijl de Chinese markt gesloten blijft voor onze investeerders. Arbitrage binnen deze akkoorden moet in de toekomst plaatsvinden binnen de structuren van een Multilateraal Investeringshof dat uitspraken kan doen over alle (Europese) investeringsverdragen. Aparte arbitragepanels of -rechtbanken oprichten per verdrag is niet efficiënt en ontransparant.

Voor binnenkomende buitenlandse investeringen in kritieke infrastructuur moet er Europees screeningmechanisme komen. Zo kunnen we voorkomen dat buitenlandse mogendheden door overnames in kritieke infrastructuur onze veiligheid in het gedrang brengen. Het kan niet de bedoeling zijn dat we zulke screening misbruiken om een protectionistisch beleid te voeren, waarbij we eender welke buitenlandse investering naar believen kunnen tegenhouden. Dit mechanisme moet voorbehouden blijven voor overnames in strategische bedrijfstakken, infrastructuur en belangrijke technologieën van de toekomst. Daarnaast betekent een doorgedreven screening ook niet dat we deze strategische sectoren helemaal afschermen van alle buitenlandse investeringen. Het betekent simpelweg dat we zulke investeringen grondig bekijken en ingrijpen waar nodig. Dit gebeurt op een case by case basis en op basis van objectieve, vooraf vastgelegde criteria.