ZOEKEN

Regering rondt begrotingscontrole af

De federale regering heeft vandaag de begrotingscontrole afgerond. In normale tijden draait zo’n begrotingscontrole letterlijk rond het controleren van de inkomsten en uitgaven van de federale overheid. De huidige situatie, waarin we nog bekomen van de coronacrisis en intussen ook crisistijden beleven door de oorlog in Oekraïne, brengt echter een uitzonderlijk onzekere situatie met zich mee, en dat zowel aan inkomsten- als aan uitgavenkant. Volgens staatssecretaris voor begroting Eva De Bleeker zal er voortdurend gemonitord moeten worden. 

In normale tijden houdt een begrotingscontrole in dat de regering, en de staatssecretaris voor Begroting in het bijzonder, letterlijk de inkomsten en uitgaven gaat controleren. Komt er genoeg binnen? Gaat er niet te veel buiten? Hoe zit het met de afspraken met budgettaire impact die er binnen de regering zijn gemaakt?  

Die oefening heeft nu plaatsgevonden. Maar het zijn geen normale tijden. We komen net uit een ongeziene pandemie, er heerst een energiecrisis en er woedt oorlog in Europa. Daarom werden bij deze begrotingscontrole, bovenop de normale controle, nog heel wat andere uitdagingen besproken.  

4 uitdagingen die budgettair verwerkt moeten worden 

Coronacrisis 

Hoewel de coronacrisis op zijn einde loopt, heeft de federale overheid de voorbije maanden nog extra middelen moeten vrijmaken voor de bestrijding van de pandemie. Dat was voornamelijk nodig om de naweeën van de Delta- en de gevolgen van de Omikronvariant te kunnen beheersen. Die extra uitgaven, ten belope van 825 miljoen, worden nu verrekend. Het gaat daarbij om bijkomend personeel bij een aantal diensten en middelen voor de coronaprovisie.  

Energiecrisis 

Na de versoepeling van de strengste coronamaatregelen trok onze economie sterk aan. Hierdoor, en door het feit dat veel toeleveringsketens verstoord waren, kenden we ongeziene stijgingen van de energieprijzen. Om onze burgers daartegen te beschermen besliste de federale regering daarom over verschillende energiepakketten. Het gaat om 2,046 miljard van de energiepakketten van 14 en 18 maart 2022, die in deze begrotingscontrole worden verwerkt. De eerdere beslissingen rond energie werden al verrekend in de begrotingsopmaak van 2022 en in een aanpassingsblad. 

Oekraïnecrisis 

Een ongeluk komt nooit alleen. Een crisis ook niet. Toen het einde van de coronacrisis in zicht leek, brak er een nieuwe crisis uit. De inval van Rusland in Oekraïne heeft een grote impact op de rest van Europa en dus ook op ons land. Het Federaal Planbureau houdt alvast rekening met een verslechtering van het gezamenlijke overheidssaldo met 0,28% omwille van een lagere economische groei. Voor de federale overheid zou dat een verslechtering van het saldo betekenen van 1 miljard euro . De oorlog in Oekraïne maakt ook duidelijk dat vrijheid en vrede niet gratis zijn. De federale regering besloot voor de Russische agressie al om het budget van defensie met zo’n 13 miljard te verhogen en doet daar nu nog een miljard bovenop. Zo zal er dit jaar 450 miljoen extra naar onze strijdkrachten gaan. In 2023 en 2024 zal dat telkens 275 miljoen zijn. Zoals steeds bij een crisis zijn er ook zeer diverse noden die snel moeten kunnen worden opgevangen. Om die reden wordt er naar analogie met de Coronaprovisie ook een Oekraïneprovisie gemaakt. In die provisie wordt voorlopig zo’n 800 miljoen euro ondergebracht om snel te kunnen ageren op verschillende uitdagingen.  

Inflatiecrisis 

Een vierde crisis is een crisis die niet op zichzelf staat maar eerder een gevolg is van de reeds bestaande energiecrisis en de Oekraïnecrisis. Die beide crisissen hebben elkaar fors versterkt. Niet alleen de hoge energieprijzen, ook de stijgende prijzen van bepaalde grondstoffen leiden ertoe dat de prijzen van quasi alle producten en diensten de hoogte ingaan. Naast de automatische indexatie die de koopkracht moet beschermen en naast de maatregelen die overheid neemt om de impact van de stijgende energiekost te beperken, neemt de federale regering nog maatregelen om onze burgers te beschermen. Er is daarbij bijzondere aandacht voor de meest kwetsbare burgers. Zo worden de middelen voor voedselhulp geïndexeerd (11 miljoen euro). 

De inflatie treft ook de overheidsdiensten en dus de dienstverlening naar de burger fors. Om die reden worden de budgetten van verschillende diensten en instellingen ook geïndexeerd. Dat is onder meer het geval voor het RIZIV (207 miljoen euro) en de Regie der Gebouwen (11 miljoen euro). Ook de algemene werkings- en investeringskredieten (110 miljoen euro) werden geïndexeerd en er werden provisies voorzien om de energiekosten voor de overheidsentiteiten en de NMBS (127 miljoen euro) te kunnen dekken.  

Een beperkt aantal noodzakelijke meeruitgaven 

De regering besloot ook een aantal noodzakelijke uitgaven te verwerken in deze begrotingscontrole. Zo werd er recent beslist om de gevangenissen van Sint-Gillis en Dendermonde langer open te houden. Dat resulteert in een extra kost van 1,98 miljoen in 2022, waaronder geld voor bijkomende zorg.  

Eindplaatje 

De verschillende opeenvolgende crisissen hebben een grote impact gehad op onze overheidsfinanciën. Na de reguliere controle en de verwerking van alle crisisuitgaven en andere noodzakelijke uitgaven bedraagt het tekort ongeveer 20,7 miljard ofwel zo’n 3,8% van het BBP. Dat is helaas een verslechtering van 4.3 miljard ten opzichte van de cijfers van het monitoringcomité.

De bestaande onzekerheid rond energie en de duur van de oorlog in Oekraïne zal de begroting blijven beheersen. Volgens Staatssecretaris voor Begroting Eva De Bleeker zal de situatie voortdurend gemonitord moeten worden. Dat zal samen met de twee task forces, één voor Defensie en één voor de opvolging van de economische situatie van ons land, moeten gebeuren. Er zullen daarnaast volgens de staatssecretaris vaste evaluatiemomenten nodig zijn.   

Staatssecretaris voor Begroting Eva De Bleeker: “Het is duidelijk dat de opeenvolgende crisissen een grote impact hebben op onze overheidsfinanciën. Van crisissen weten we helaas dat ze te paard komen, maar te voet vertrekken. We zullen de impact ervan dus nog lang voelen. Sowieso doen we als overheid wat nodig is om onze burgers en bedrijven te beschermen. Daarbij worden we echter duidelijk geconfronteerd met de kwetsbaarheid van onze overheidsfinanciën. Het is dus absoluut noodzakelijk dat we aandacht blijven hebben voor de financiële houdbaarheid van onze overheidsfinanciën op lange termijn. Daarvoor moeten we werk blijven maken van het budgettair traject om het structureel tekort te verkleinen. Ook een continue monitoring van de situatie zal essentieel zijn. Als staatssecretaris voor begroting zal ik daar het voortouw in nemen.