ZOEKEN

Reactie De Bleeker nieuwe overschrijding spilindex: “Doet vrezen dat inflatie niet tijdelijk is”

Statbel komt vandaag met nieuwe cijfers rond inflatie. Die steeg in december van 5,64% naar 5,71. De afgevlakte gezondheidsindex bedraagt in december 111,97 punten. De spilindex voor het openbaar ambt en de sociale uitkeringen, die vastgelegd is op 111.53, werd hierbij overschreden. Dat betekent dat de overheid, vroeger dan voorzien, hogere uitkeringen en hogere lonen zal moeten betalen. 

Een rapport van het monitoringcomité in juli ging er oorspronkelijk van uit dat er één overschrijding van de spilindex zou plaatsvinden in oktober 2021 en een volgende pas in januari 2023. De eerste overschrijding vond echter al plaats in augustus. Bij de opmaak van de begroting in september en oktober hield de regering er rekening mee dat er een tweede overschrijding zou gebeuren in juni 2022. Later werd die inschatting bijgesteld naar januari 2022. Uit de nieuwe cijfers van statbel blijkt dus dat dit dus reeds het geval zal zijn in december 2021, een volgende overschrijding wordt reeds in augustus 2022 verwacht. 

 

Volgens staatssecretaris voor Begroting Eva De Bleeker moeten de cijfers goed gemonitord worden. Het doet haar namelijk vrezen dat de inflatie-opstoot niet zo tijdelijk is als waarvan diverse instellingen, zoals de Nationale Bank, tot nu toe uitgaan. Dat betekent dat de effecten op onze economie ook groter kunnen zijn.

 

De klassieke benadering is dat de korte termijn effecten voor de overheidsfinanciën beperkt zijn. Door de hogere uitkeringen en hogere lonen zullen de uitgaven stijgen. Maar de ontvangsten zullen ook stijgen door hogere belastinginkomsten en sociale bijdragen. Het is sowieso onmogelijk om de effecten in realtime te berekenen, gegeven dat de stromen van verschillende kanten komen.

 

Op lange termijn kunnen de effecten echter veel nadeliger zijn. Op lange termijn kan er een risico zijn dat de oplopende energie- en grondstoffenprijzen onze economie en begroting negatief beïnvloeden. Op een gegeven moment valt ook te verwachten dat de centrale banken actie zullen ondernemen. Verschillende centrale banken deden dat al. Ook de Europese Centrale Bank heeft al aangekondigd om minder snel overheidsschulden op te kopen en dus minder geld in omloop te brengen. Hoewel dit nog geen directe ingreep is op de rentevoeten, is het een eerste stap in die richting.

 

Doordat onze schuldgraad zeer hoog is, zullen we dit in ons land sterk voelen. Het Agentschap van de Schuld heeft een raming gemaakt van wat de impact zou kunnen zijn van een lineaire stijging van de rentevoet. Als die 100 basispunten, ofwel dus 1-procentpunt, zou stijgen ten opzichte van de situatie in oktober 2021, zou dat in 2022 leiden tot een meerkost van 660 miljoen euro, ofwel 0,13% van het BBP voor de federale overheid.

 

Inflatie bedreigt onze middenklasse

De Bleeker is al langer bezorgd over de effecten van de inflatie op de bevolking, die haar spaargeld ziet wegsmelten en wiens koopkracht vermindert. In het bijzonder waarschuwt de staatssecretaris ervoor dat wanneer de inflatie ontspoort, dit niet alleen een bedreiging is voor de meest kwetsbare burgers maar ook bijdraagt tot het eroderen van de middenklasse. Kwetsbare burgers krijgen het moeilijk bij essentiële aankopen. De middenklasse, en vooral dat deel dat net niet genoeg geld heeft om zijn spaargeld te diversifiëren over zaken die hun waarde wel behouden (zoals gronden, huizen, kunst), moet aanzien dat hun spaargeld minder waard wordt.

 

Geld is niet gratis

Volgens De Bleeker is het ook een teken aan de wand en een aanmoediging om die inflatie serieus te nemen. Ze verwacht dat sterkere reacties van de financiële markten en de centrale banken niet eeuwig zullen uitblijven, wat voor haar bevestigt waar ze al langer voor waarschuwt, namelijk dat geld niet gratis is en de rentevoeten wel degelijk ook terug naar boven kunnen gaan. Het effect dat dit kan hebben op onze hoge staatsschuld laat zien hoe kwetsbaar onze overheidsfinanciën zijn. Het ontkracht tegelijkertijd de theorie dat ons land zich “uit de schulden of crisis kan spenderen” door gewoon meer geld uit te geven. Integendeel. Het laat volgens De Bleeker de noodzaak zien om vast te houden aan het budgettair hersteltraject dat in het regeerakkoord staat en dus werk te maken van een slankere en slimmere overheid. Ze herhaalt in dat kader ook haar pleidooi voor grondige hervormingen van de fiscaliteit en de arbeidsmarkt. Die moeten namelijk zuurstof geven aan private jobcreatie, wat de meest duurzame uitweg uit de crisis is.

 

Staatssecretaris De Bleeker: “De regering hield er al rekening mee dat deze overschrijding van de spilindex eraan kwam. Maar het blijft wel een tweede overschrijding op zeer korte tijd, en een tweede keer dat die overschrijding eerder valt. Het doet me vrezen dat de inflatie niet zo tijdelijk is als we hopen. Onze burgers voelen nu al dat hun geld minder waard wordt. Maar op een gegeven moment zal ook de overheid dat beginnen voelen wanneer we meer moeten betalen voor onze staatsschuld. We kunnen dat niet afwenden door meer geld uit te geven. Integendeel, we moeten hervormen en besparen.”