ZOEKEN

De Bleeker wil federale overheid slimmer en gerichter doen uitgeven met tweede reeks spending reviews

Na 3 succesvolle pilootprojecten het voorbije jaar, lanceert staatssecretaris voor Begroting Eva De Bleeker in kader van de begroting van 2022 een tweede reeks spending reviews. Het komende jaar zal bestudeerd worden hoe het nucleair passief van onze instellingen beter kan beheerd worden, hoe een aantal wetenschappelijke instellingen centraler kunnen worden ondersteund en hoe belasting- en bijdragediensten beter kunnen samenwerken. Tegelijkertijd worden er al voorbereidingen getroffen voor een derde reeks spending reviews in 2023. 

Vanaf in het begin heeft Eva De Bleeker duidelijk gemaakt dat ze als staatssecretaris voor Begroting er streng op ging toe zien dat er niet alleen minder centen worden uitgegeven maar ook dat de centen die worden uitgegeven ook beter terecht komen. Om dat laatste te bewerkstelligen lanceerde De Bleeker in aanloop van begrotingsjaar 2021 een drietal spending reviews als pilootproject. Spending reviews zijn evaluaties van de uitgaven om te bekijken of met vrijgemaakte middelen het beoogde doel effectief wordt behaald, en of dat op de meest efficiënte manier gebeurt. Spending reviews moeten dus toelaten om ofwel meer te kunnen doen met hetzelfde aantal euro’s ofwel hetzelfde resultaat te bereiken maar met minder middelen. 

Gevolgen koppelen aan resultaten pilootprojecten

Het voorbije jaar werden de eerste drie spending reviews uitgevoerd. In de pilootprojecten is er gekozen om spending reviews te organiseren in de fiscaliteit, in de zorg en bij de regie der gebouwen.  Zo werd er gekeken of er een efficiënter alternatief is voor de vrijstelling van de doorstorting van de bedrijfsvoorheffing (een vrij ingewikkeld en omslachtig steunmechanisme voor bepaalde soorten werk), of vormen van over- en onderconsumptie in de zorg kunnen aangepakt worden en of er door telewerk kan bespaard worden op huuruitgaven. In de pilootprojecten kwamen duidelijke uitdagingen maar ook zeer duidelijke opportuniteiten naar voren.

Op aansturen van staatssecretaris De Bleeker gaat de regering daar nu mee aan de slag. Zo zal minister van Financiën Vincent van Peteghem in het kader van de vrijstelling van de doorstorting van de bedrijfsvoorheffing meer data beschikbaar maken om het gebruik van dit steunmechanisme in kaart brengen. De spending review hier bracht aan het licht dat dit nu niet altijd gaat, wat het niet mogelijk maakt de doeltreffendheid van de maatregel correct te evalueren. Staatssecretaris Michel, belast met de Regie der gebouwen, zal een concreet voorstel uitwerken de huurkosten van de federale overheid terug te dringen. De spending review liet zien dat dat, mits de nodige investeringen in uitrusting, de federale overheid tot 37 miljoen euro en meer per jaar kan uitsparen.

2de reeks spending reviews

Voor De Bleeker was het al langer duidelijk dat de spending reviews doen wat ze moeten doen: Laten zien waar er efficiënter kan en moet gewerkt worden én hoeveel middelen dat eventueel kan uitsparen. Om die reden pleitte De Bleeker er al eerder voor om de spending reviews uit te breiden. In aanloop van de begrotingsbesprekingen in juni deed ze een oproep aan de departementen en instellingen, de Inspectie van Financiën en de collega’s om met voorstellen te komen. 

Die voorstellen kwamen er ook en werden meegenomen in de begroting 2022. De regering besliste onlangs om heel aantal nieuwe spending reviews op te starten.

Nucleair Passief van Belgoprocess, IRE en SCK

Wanneer nucleaire installaties moeten ontmanteld of gesaneerd worden, kost dat veel geld. Dat geld wordt het nucleair passief genoemd. De Belgische Staat neemt de saneringskosten van drie reeds bestaande nucleaire passieve op zich: Het gaat over vestigingen van Belgoprocess (opslag van radioactief afval), het Instituut voor Radio-elementen en het StudieCentrum voor Kernenergie. Daarnaast is ook nog het Nationale Instelling voor Radioactief Afval en verrijkte Splijtstoffen (NIRAS) die de bijhorende fondsen beheert. Het gaat dus niet om het nucleair passief van de kerncentrales van Engie. 

Het nucleaire landschap is dus best ingewikkeld en is door de jaren heen gegroeid. Er moet daarom gekeken worden welke kosten nog ten laste dienen te worden genomen. Tegelijkertijd wil men in de spending review een stand van zaken opmaken over hoe het nu staat en hoe de kosten in de toekomst zullen evolueren en verwerkt worden.

Belspo

De Programmatorisch Overheidsdienst Wetenschapsbeleid (BELSPO) beheert en betoelaagt de federale wetenschappelijke instellingen. Die instellingen hebben elk een eigen domein en daarvoor ook de nodige autonomie. Elke instelling heeft natuurlijk wel vaak een aantal gelijkaardige uitgaven. Een spending review wil bekijken of die omkaderingsuitgaven efficiënter kunnen door een centralisatie ervan bij BELSPO te onderzoeken. Er zal ook gekeken worden of er voor andere uitgaven meer samengewerkt kan worden.

Samenwerking Inningsinstellingen

In ons land zijn er meerdere instellingen die belastingen of heffingen innen. De FOD Financiën, de Rijksdienst voor Sociale Zekerheid (RSZ) en het Rijksinstituut voor de Sociale Verzekeringen der Zelfstandigen (RSVZ) innen samen de belangrijkste heffingen van de federale overheid en de sociale zekerheid. 

3de reeks spending reviews

De Bleeker wilt ook verder vooruitblikken. Uit de pilootprojecten is gebleken hoe belangrijk data is voor goede uitgavenevaluaties. Daarom zal er als voorbereiding van nog eens een reeks spending reviews in 2023 data worden verzameld op 3 domeinen. Het gaat daarbij om asiel en migratie, onderzoek en ontwikkeling, en justitie. Zo zal er bestudeerd worden hoe asieldiensten en -centra efficiënter kunnen. Er zal bekeken worden hoe enerzijds de ondersteuning van onderzoek en ontwikkeling doeltreffend efficiënter en effectiever kan en hoe anderzijds dit meer complementair met ondersteuning van andere overheden kan gebeuren. Tot slot zal er binnen justitie gekeken worden hoe gerechtskosten minder rompslomp met zich mee kunnen brengen.

Burger moet waar krijgen voor zijn belastinggeld 

Staatssecretaris Eva De Bleeker: “Politici moeten meer bezig zijn met doelen binnenhalen dan met centen binnenhalen. Spending reviews verleggen de focus naar wat echt van tel is: Bereiken middelen hun doel? De pilootprojecten hebben aangetoond dat er ruimte voor verbetering is, waar die ruimte is én hoe groot die ruimte is. Burgers betalen veel belastinggeld in dit land. Met spending reviews zorgen we ervoor dat dat geld zijn doel bereikt en dat het eventueel met minder kan. Alleen zo geven we de burger waar voor zijn belastinggeld.”