ZOEKEN

De Bleeker: “ECB doet wat ze moet doen”

Staatssecretaris voor Begroting Eva De Bleeker is blij dat de ECB actie zal ondernemen om te trachten de inflatie in te dijken. Dat is goed nieuws voor de koopkracht en het spaargeld van de burger. Nadat de Bank of England en de Noorse Centrale Bank aankondigde hun basisrente te verhogen, kondigde ook de ECB aan minder snel overheidsschulden op te kopen. Dit zal er op termijn wel toe leiden dat de rente op de staatsschuld zal stijgen. Volgens De Bleeker toont het aan waar ze al langer voor waarschuwt, namelijk dat geld niet gratis is en dat budgettaire inspanningen nodig zijn en blijven om de Belgische overheidsfinanciën gezonder en weerbaarder te maken.  

Achtergrond 

“Het leven wordt duurder” is iets wat je vaak hoort in winkels of op straat wanneer goederen en producten duurder worden, zonder dat ze daarna terug in prijs te dalen. Dat kan er mee te maken hebben dat er heel veel vraag is, terwijl het aanbod achterblijft. Vandaag zijn algemene prijsstijgingen, inflatie met andere woorden, alomtegenwoordig. Dat heeft veel mee te maken met de sterke heropleving van de economie na het zwaartepunt van de coronacrisis. De vraagzijde trok sterk aan, na maanden van uitgestelde aankopen en bestedingen. Aan de aanbodzijde zijn er tijdens de pandemie tal van problemen ontstaan, zoals de aanvoer van producten of de beschikbaarheid van grondstoffen. Dat laat zich in ons land, dat sterk afhankelijk is van import, sterk voelen. De inflatie wordt vandaag ook sterk beïnvloed door de hoge energieprijzen. 

Dat leidde de monetaire instellingen in Europa en de rest van de wereld ertoe ervan uit te gaan dat de hoge inflatie wellicht van tijdelijke aard leek te zijn, en dus wel zou wegebben als de vraag zou normaliseren en het aanbod zou bijgebeend geraken. Ondertussen wordt toch gevreesd dat het meer dan dat zou zijn, wat gevaarlijk is voor onze economie, en verhogen de eerste centrale banken hun basisrente.   

Inflatie heeft uiteenlopende gevolgen voor de overheidsfinanciën, het leidt in eerste instantie tot zowel hogere inkomsten als uitgaven. De staatsschuld zal hetzelfde blijven, maar de schuldgraad zal normaliter dalen. Voor burgers en bedrijven zijn de effecten nadeliger. Geld wordt namelijk minder waard. Dat raakt de burger in zijn koopkracht, want met 1 euro kan die vandaag minder doen dan gisteren. Zijn spaargeld verdampt gewoon op zijn rekening. Doordat inflatie in ons land leidt tot automatische indexatie van de lonen, zullen bedrijven ook hogere lonen moeten uitkeren, waardoor hun concurrentiepositie verzwakt. Op langere termijn zal onze economische groei lager zijn en zullen onze overheidsfinanciën verslechteren. 

Dat heeft ertoe geleid dat de centrale bankiers van de Europese Centrale Bank bijeenkwamen om de situatie te bespreken. De ECB heeft namelijk als kerntaak het onder controle houden van de inflatie in Europa. In dat kader creëert de ECB zelf ook inflatie door bijvoorbeeld overheidsschulden op te kopen, waarna dat geld in de economie komt. In het kader van de coronapandemie had de ECB daar het Pandemic Emergency Purchase Program (PEPP) voor uitgerold. Ook bepaalt de ECB de basisrente. Net zoals in de rest van de wereld zijn die rentetarieven momenteel zeer laag, om op die manier genoeg geld in omloop te houden. Dat moet leiden tot voldoende bestedingen om de economische gevolgen van de pandemie onder te bestrijden.  

De ECB heeft nu echter beslist om de eerste stappen te zetten om de inflatie in te dijken en te voorkomen dat de boel zou ontsporen. Ze heeft daarom aangekondigd om minder snel schulden of waardepapier op te kopen. Het PEPP wordt in dat kader niet meer verder uitgebreid. Hoewel dit nog geen directe ingreep is op de rentevoeten, is het een eerste stap in die richting.  

Doordat onze schuldgraad zeer hoog is, zullen we dit in ons land sterk voelen. Het Agentschap van de Schuld heeft een raming gemaakt van wat de impact zou kunnen zijn van een lineaire stijging van de rentevoet. Als die 100 basispunten, ofwel dus 1-procentpunt, zou stijgen ten opzichte van de situatie in oktober 2021, zou dat in 2022 leiden tot een meerkost van 660 miljoen euro, ofwel 0,13% van het BBP voor de federale overheid.  

Reactie Staatssecretaris De Bleeker 

Staatssecretaris voor Begroting Eva De Bleeker stelt dat de ECB doet wat ze moet doen. Het is de kerntaak van de ECB om de inflatie onder controle te houden. Volgens De Bleeker was het inderdaad nodig dat er actie in die richting ondernomen werd. 

De Bleeker is namelijk bezorgd over de effecten van de inflatie op de bevolking, die haar spaargeld ziet wegsmelten en wiens koopkracht vermindert. In het bijzonder waarschuwt de staatssecretaris ervoor dat wanneer de inflatie ontspoort, dit niet alleen een bedreiging is voor de meest kwetsbare burgers maar ook bijdraagt tot het eroderen van de middenklasse. Kwetsbare burgers krijgen het moeilijk bij essentiële aankopen. De middenklasse, en vooral dat deel dat net niet genoeg geld heeft om zijn spaargeld te diversifiëren over zaken die hun waarde wel behouden (zoals gronden, huizen, kunst), moet aanzien dat hun spaargeld minder waard wordt. 

Ook bevestigt de beslissing van de ECB volgens De Bleeker datgene waar ze al langer voor waarschuwt, namelijk dat geld niet gratis is en de rentevoeten wel degelijk ook terug naar boven kunnen gaan. Het effect dat dit kan hebben door onze hoge staatsschuld laat zien hoe kwetsbaar onze overheidsfinanciën zijn. Het ontkracht tegelijkertijd de theorie dat ons land zich “uit de schulden of crisis kan spenderen” door gewoon meer geld uit te geven. Het laat volgens De Bleeker, integendeel, de noodzaak zien om vast te houden aan het budgettair hersteltraject dat in het regeerakkoord staat en dus werk te maken van een slankere en slimmere overheid. Ze herhaalt in dat kader ook haar pleidooi voor grondige hervormingen van de fiscaliteit en de arbeidsmarkt. Die moeten namelijk zuurstof geven aan private jobcreatie, wat de meest duurzame uitweg uit de crisis is. 

Staatssecretaris De Bleeker: "De ECB doet wat ze moet doen om de inflatie onder controle te houden. Wanneer deze zou ontsporen verarmt dat niet alleen onze bevolking, het verdiept ook de kloof tussen arm en rijk. Tegelijkertijd drukt de ECB ons met de neus op de feiten. Geld is niet gratis. We kunnen ons begrotingstekort of onze staatsschuld niet wegkrijgen door meer uit te geven. Integendeel, blijvende budgettaire inspanningen en grondige hervormingen zijn de enige echte uitweg.”